कर्तव्य, प्रेम आणि कर्म

जसलोक हॉस्पिटलच्या १४व्या मजल्यावर, समुद्राकडे तोंड असलेल्या या खोलीत बसले आहे. समोर अथांग समुद्र दिसतोय, पण मनात मात्र असंख्य विचारांची गर्दी आहे.

काळजी आहे, भीती आहे, आशा आहे आणि मनाच्या एका कोपऱ्यात एक प्रश्न सतत डोकावतोय...

मी जे केलं ते खरंच योग्य केलं का?

आईची थोड्याच वेळात हृदयाच्या व्हॉल्व्हची शस्त्रक्रिया होणार आहे.

पण आईला विचाराल तर तिच्या मते तिला काहीच झालेलं नाही!

“मी ठीक आहे गं. थोडा दम लागतो एवढंच. वय झालं की एवढं होतंच.”

पण किरणला आणि मला जाणवत होतं की हे केवळ वाढत्या वयामुळे नाही.

ही तीच आई आहे जी माझ्यापेक्षाही कितीतरी फिट होती. डोंगर सहज चढायची. रोज कमीत कमी दहा किलोमीटर चालायची आणि तरीही तिला थकवा जाणवायचा नाही.

पण हळूहळू ती बदलत चालली होती.

थोडंसं चाललं तरी दम लागायचा. पटकन थकायला व्हायचं. साधा स्वतःसाठी चहा करायला उभं राहणंसुद्धा तिला कष्टाचं वाटू लागलं होतं.

मागच्या वेळी मुंबईला आले तेव्हा तिला हॉस्पिटलमध्ये घेऊन गेले. म्हटलं, सगळ्या तपासण्या करून घेऊया.

पण विश्वास बसणार नाही...

बाई चक्क हॉस्पिटलमधून पळून गेल्या!

सत्तरी पार केलेली आई अशी हॉस्पिटलमधून पळून जाईल याची कल्पना तरी कोण करेल?

पण माझ्या आईने तेही करून दाखवलं!

म्हणून यावेळी मी ठरवलं की मुंबईतच राहायचं आणि तिच्या सगळ्या तपासण्या पूर्ण करून घ्यायच्या.

सुदैवाने CVTS सर्जन डॉ. हेमंत पाठारे यांना ती त्यांच्या MBBSच्या दिवसांपासून ओळखते. त्यामुळे त्यांच्यावर तिचा विश्वास आहे आणि त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली उपचार करून घ्यायला तिची फारशी हरकत नव्हती.

आणि आज...

ती त्यांच्याच ऑपरेशन थिएटरमध्ये आहे. तिची व्हॉल्व्ह रिप्लेसमेंट सर्जरी होणार आहे.

ऑपरेशनच्या आधी झालेल्या एका छोट्याशा व्हिडिओ कॉलमध्येही ती मला म्हणाली,

“काय ही शिक्षा करून ठेवली मला?”

आणि पुन्हा एकदा मनात अपराधीपणाची ती छोटीशी टोचणी लागली.

आईच्या इच्छेचा आदर करणं महत्त्वाचं की तिच्या भल्यासाठी कधीतरी तिच्या मनाविरुद्ध निर्णय घेणं?

तिचं आयुष्य आहे, मग निर्णयही तिचाच असायला हवा ना?

पण तिने म्हटलं म्हणून, “मी ठीक आहे,” असं मानून मी गप्प बसले असते तर?

तिची तब्येत हळूहळू खालावताना बघत राहिले असते?

कधीकाळी डोंगर चढणाऱ्या, रोज दहा किलोमीटर चालणाऱ्या या बाईला साधा चहा करतानाही दम लागताना पाहत राहिले असते?

तिचं जग हळूहळू छोटं होताना...

तिचं स्वावलंबन कमी होताना...

तिला त्रास होताना...

आणि एक दिवस ती अशीच हळूहळू माझ्यापासून दूर जाताना पाहिलं असतं?

नाही.

ते मला जमलं नसतं.

माझ्यातल्या डॉक्टरला पुढे काय होऊ शकतं याची जाणीव होती.

आणि माझ्यातल्या मुलीला ते घडताना फक्त बघत बसणं शक्य नव्हतं.

पण जेव्हा डॉक्टर आणि मुलगी एकाच व्यक्तीमध्ये असतात, तेव्हा निर्णय आणखी कठीण होतात.

मी स्वतःला सांगतेय की ही शस्त्रक्रिया तिच्या भल्यासाठी आहे. तिचं आयुष्य फक्त वाढवण्यासाठी नाही, तर तिच्या आयुष्याची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी आहे. तिला पुन्हा थोडं चालता यावं, स्वतःची कामं करता यावीत, दम न लागता स्वतःचा चहा करता यावा...

तिला पुन्हा तिच्यासारखं जगता यावं.

पण तरीही मनात कुठेतरी एक आवाज विचारतो...

मी खरंच योग्य निर्णय घेतला आहे, की स्वतःला तसं समजावते आहे?

कदाचित या अपराधीपणामागे आणखी एक कारण आहे.

मी तिच्यापासून दूर राहते.

ती इथे एकटी राहते.

मी तिच्यासोबत अजून जास्त वेळ असायला हवं होतं का?

मी अजून काही करू शकले असते का?

या प्रश्नांची उत्तरं कदाचित कधीच मिळणार नाहीत.

पण आज मी एवढंच ठरवलं आहे की तिला फक्त दिवस काढताना पाहण्यापेक्षा, पुन्हा चांगलं आयुष्य जगण्याची संधी देणं मला योग्य वाटतं.

आणि म्हणून मी या निर्णयावर ठाम राहिले.

अनेकदा मला वाईट वाटलंय की मला भाऊ किंवा बहीण नाही.

अशा वेळी ते जास्त जाणवतं.

निर्णय घ्यायला दुसरं कोणी नाही. काळजी वाटून घ्यायला कोणी नाही. “आपण योग्य करतोय ना?” असं विचारायला सख्खं भावंड नाही.

पण आयुष्याने त्याची भरपाई दुसऱ्या सुंदर मार्गाने केली आहे.

मला खूप चांगले मित्रमैत्रिणी मिळाले.

असे मित्र ज्यांच्यावर मी विसंबू शकते. ज्यांना दिवस असो वा रात्र, कधीही फोन करू शकते आणि मला माहीत असतं की पलीकडे कोणीतरी माझ्यासाठी असेल.

म्हणून देव माझ्यावर दयाळू राहिला आहे.

आणि पुढेही राहील, असा विश्वास ठेवते.

परवा माझ्या एका भावंडाने म्हटलं,

“तुझ्यासाठी आणि तुझ्या आईसाठी हे सगळं खूपच relentless झालंय.”

खरंच...

एकामागून एक गोष्टी येतच राहिल्या.

पण मग माझं मन किरणकडे जातं.

कारण मी मुलगी म्हणून माझं कर्तव्य करत असताना, त्याची किंमत त्यानेही मोजली आहे.

आईची काळजी घेताना मी माझ्या स्वतःच्या कुटुंबापासून जवळजवळ दूरच झाले.

अक्षजला सध्या आमच्या आधाराची सर्वात जास्त गरज असताना मी त्याच्यासाठी हवी तशी उपस्थित राहू शकले नाही.

किरणजवळ बसून साधं,

“आजचा दिवस कसा गेला?”

हेसुद्धा विचारायला मी कित्येकदा तिथे नव्हते.

एक चांगली, कर्तव्यदक्ष मुलगी होण्याचा प्रयत्न करताना मी नकळत पत्नी म्हणून, आई म्हणून कुठेतरी कमी पडले.

आणि त्याचंही अपराधीपण मनात आहेच.

आयुष्याची हीच कदाचित गंमत आहे.

एका नात्याचं कर्तव्य निभावताना कधी दुसऱ्या नात्याला वेळ देता येत नाही.

आपल्याला सगळ्यांसाठी सगळं काही व्हायचं असतं.

पण ते नेहमी शक्य नसतं.

कधीकधी मनातून प्रश्न येतो...

“मीच का? माझ्याच वाट्याला हे सगळं का?”

आणि अशा वेळी माझे हिंदू संस्कार, माझी श्रद्धा मला थोडा आधार देतात.

कदाचित आयुष्यात काही गोष्टी का घडतात याची उत्तरं आपल्याला या जन्मात मिळतच नसतील.

कदाचित काही जुनं देणं फेडायचं असेल.

काही शिकायचं असेल.

काही जबाबदाऱ्या आपल्या वाट्याला यायच्या असतील.

कदाचित मागच्या जन्मी काहीतरी केलं असेल आणि आता त्याचा हिशोब चुकता करतेय!

कोण जाणे?

कारण शेवटी...

Karma is a bitch, you know! 😄

आता माझ्या हातात फक्त वाट पाहणं आहे.

आणि विश्वास ठेवणं आहे.

कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन।

आपल्या हातात फक्त आपलं कर्तव्य आहे.

त्याचं फळ काय असेल, हे कधीच पूर्णपणे आपल्या हातात नसतं.

आज मी माझं कर्तव्य केलं आहे.

आता पुढचं त्याच्या हाती...

MKP

Jaslok hospital 

22.8.26